Bartosz Głowacki (1758-1794)

Chorąży Bartosz Głowacki

Wojciech Bartos Głowacki to niewątpliwie najbardziej barwna i znana postać całego okresu insurekcji kościuszkowskiej. Postać tego chłopa stanowi przykład budzenia się świadomości narodowej najniższych warstw społecznych. Urodził się w 1758 r. w Zakrzowie lub Rzędowicach. W 1783 roku ożenił się z Jadwigą Czernikową z którą miał trzy córki. Według świadectw żył bardzo ubogo i dopiero po insurekcji jego stan materialny nieznacznie się poprawił. Na mocy uchwały Komisji Porządkowej z 25 marca 1794 roku został powołany do wojska.

bartosz-glowacki1
Wojtek Bartosz Głowacki na czele kosynierów, Pocztówka wydana nakładem gminy Lwów z serii Bitwa pod Racławicami, [przed 1939]

Zasłyną szczególnie w bitwie pod Racławicami gdzie wraz z oddziałem chłopów uzbrojonych w kosy nadziane na sztorc zdobył baterię armat wojsk rosyjskich. Pierwszą armatę Głowacki zdobył samodzielnie za co jak również za zachęcanie chłopów do walki i niezwykłą odwagę został przez naczelnika powstania Tadeusza Kościuszkę mianowany chorążym. Awans na oficera spowodował zmianę chłopskiego nazwiska z Bartosz na Głowacki. Dzięki temu Wojciech otrzymał w dziedziczne posiadanie swoją zagrodę oraz został zwolniony z pańszczyzny. W trakcie bitwy pod Szczekocinami która rozegrała się 6 września 1794 roku, Głowacki został ciężko ranny i zmarł. Jego  szczątki zostały pochowane w Kielcach koło kościoła katedralnego. Postawa Wojciecha Głowackiego jest niewątpliwie ważną charakterystyką emancypacji narodowej chłopów, którą zbyt często kojarzy się negatywnie z osobą Józefa Szeli i rabacji galicyjskiej.

pomnik-glowackiego
Pomnik Bartosza Głowackiego w Janowiczkach gm. Racławice , fot. Przykuta

                W 197 rocznicę Bitwy pod Racławicami, 4 kwietnia 1981 roku, powstał Społeczny Komitet Budowy Pomnika Bartosza Głowackiego, działający w ramach Racławickiego Towarzystwa Kulturalnego. Kamień węgielny pod budowę pomnika został wmurowany 10 czerwca 1984 roku, a uroczyste odsłonięcie pomnika miało miejsce 22 maja 1994 roku w dwusetną rocznicę racławickiej victorii. Uroczystość odsłonięcia pomnika była połączona z krajowymi obchodami święta ludowego oraz obchodami 200 rocznicy Insurekcji Kościuszkowskiej. Aktu odsłonięcia dokonał ówczesny premier Waldemar Pawlak. Autorem pomnika wykonanego z brązu odlewniczego jest profesor Marian Konieczny z Krakowa. Odlewu dokonano w Gliwickich Zakładach Urządzeń Technicznych.
Waga pomnika wynosi 9300 kg, a jego wysokość to 10, 5 m. Zagospodarowania terenu wokół pomnika dokonano na podstawie dokumentacji opracowanej przez Krajowy Ośrodek Dokumentacji Krajobrazu w Warszawie. Całkowity koszt zadania wyniósł 500 tys. zł. Obecnie ,,pod Bartoszem, jak popularnie mówi się w okolicy, organizowanych jest wiele imprez i uroczystości.
opis pomnika ze strony http://www.raclawice.pl/zabytki/pomnik-bartosza-g-owackiego.

2014_tarnobrzeg_pomnik_bartosza_glowackiego_02
Pomnik Bartosza Głowackiego w Tarnobrzegu, fot. Jacek Halicki

Pomnik Bartosza Głowackiego z 1904 r. – kamienny monument ustawiony na graniastym cokole, zaprojektowany i wykonany przez krakowskiego rzeźbiarza Władysława Korpalę, wzniesiony z fundacji społeczeństwa dla uczczenia 110 rocznicy Insurekcji Kościuszkowskiej. Przedstawia Bartosza Głowackiego opartego o zdobytą armatę, z kosą wzniesioną w geście zwycięstwa.We wrześniu 1904 r. odsłonięto Pomnik odsłonięto we wrześniu 1904 r. podczas koronacji cudownego obrazu Matki Boskiej Dzikowskiej.
opis pomnika https://pl.wikipedia.org/wiki/Pomnik_Bartosza_G%C5%82owackiego_w_Tarnobrzegu

7849959
Pomnik Bartosza Głowackiego we Lwowie

Pomnik Bartosza Głowackiego we Lwowie został wykonany w 1906 r. przez rzeźbiarza Grzegorza Kuźniewicza według projektu wybitnego polskiego rzeźbiarza i właściciela warsztatu kamieniarskiego Juliana Markowskiego, wnuka  rzeźbiarza Jana Schimsera, ucznia Parysa Filippiego. Był to ostatni pomnik autorstwa J. Markowskiego, ukończeniu pracy przeszkodziła jego przedwczesna śmierć. Usytuowany przy końcu ulicy Łyczakowskiej park, w którym ustawiono pomnik, otrzymał nazwę Parku Głowackiego.
opis pomnika ze strony http://www.lvivcenter.org/pl/uid/picture/?pictureid=1886

 

Książka Józefa Szujskiego o Bartoszu Głowackim

Bądź pierwszy, który skomentuje ten wpis!

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.


*